DI LI VÀ CUỘC TRÌNH DIỄN MỚI VỀ THỂ LOẠI

 

Tôi được nghe nói về cuốn “Nhật ký mùa hạ” của Di Li đã lâu. Thực lòng mà nói trước khi giở cuốn sách, tôi không tin lắm rằng nó sẽ hay. Nhìn qua mục lục, cuốn sách gồm 51 câu chuyện nhỏ và có lẽ được sắp xếp theo một cảm hứng ký ức riêng của tác giả. Chưa bắt đầu đọc ngay vào câu chuyện nào, tôi mở phần Thay Lời Kết ở cuối sách để đọc trước (đôi khi tôi có thói quen đọc những trang cuối cùng của cuốn sách). Chỉ hơn ba trang giấy với dung lượng khoảng 1000 chữ thôi nhưng phần Thay Lời Kết đó đã thực sự như một bài thơ đẹp cuốn hút tôi. Nó được viết ra tự nhiên như hơi thở, văn mạch chạy từ câu đầu tới câu cuối với ngập tràn những cảm xúc của hiện tại cũng như những vọng về của ngày  cũ: vừa trong trẻo tươi sáng, vừa xa vắng man mác, vừa mong manh run rẩy. Câu cuối cùng của “tản văn đầy chất thơ” ấy làm tôi thực sự xúc động: “Nếu cầm trong tay cuốn sách này, có khi nào đó bạn thoáng mỉm cười hay chợt cay nơi khóe mắt, khi ấy chúng ta đã chia sẻ cùng nhau, dẫu không trọn vẹn thì cũng là ký ức của một phần đời mà bất kỳ ai cũng đều may mắn được đi qua: Tuổi Thanh Xuân”.

 


 

Và thế là tôi bắt đầu giở lại từ trang đầu tiên của cuốn sách để bước vào thế giới hoa mộng của Di Li. Tôi đọc một mạch 7 câu chuyện đầu tiên của cuốn sách với một cảm xúc rưng rưng y như khi đọc phần Thay Lời Kết: Con hãy xin lỗi đi, Đêm pháo hoa, Những buổi trưa hè, Món bánh caramen, Đồng tiền vàng, Chuỗi hạt xoàn của bà ngoại và Đường về nhà. Nói là đọc một mạch nhưng cứ sau mỗi chuyện tôi lại phải dừng ít phút bởi ký ức tuổi thơ của tôi cùng ùa về với những trang văn mà Di Li viết. Tôi cũng có một ký ức tuổi thơ với bao kỷ niệm buồn vui cùng bà, cùng mẹ, có những buổi trưa trốn ngủ đi chơi, cũng đi qua cái thời bao cấp khó khăn khi mà món bánh caramen có thể được làm trong một nắp phích đã ngả màu…Di Li có lẽ là người may mắn khi tuổi thơ của chị gắn với thành phồ mà lại có vô vàn câu chuyện không kém gì những đứa trẻ ở nông thôn. Và kỳ duyên hơn nữa là những câu chuyện ấy vẹn nguyên trong ký ức của chị, chị kể với chúng ta bằng sự chân thành, ngọt ngào của tâm thế một người trong cuộc vô cùng nâng niu những hạt pha lê ngày cũ ấy.


Tôi tiếp tục dành cả buổi chiều để đọc nốt 44 câu chuyện còn lại trong tác phẩm có thể gọi là một tản văn – hồi ký của Di Li. Tôi tin rằng bất cứ ai cũng có thể gặp lại mình qua những câu chuyện Di Li kể, tử thuở thiếu thời còn chưa đến lớp cho đến khi dần trưởng thành, vào cấp 2, sang cấp 3 rồi tiếp tục một thuở sinh viên. Có biết bao những dại dột, có biết bao những tình yêu bồng bột mà trong trẻo tinh khôi, có những ước mơ nhỏ bé như chỉ mong có một đồ chơi mang tên Hồ Thiên Nga vào Tết trung thu, có rất nhiều nghịch ngợm nhưng cùng không hề thiếu lòng trắc ẩn, tình yêu thương con người trong cảm xúc của một cô bé dù chưa đến tuổi trăng tròn. Tôi gặp thật nhiều những nụ cười trẻ con, giọt nước mắt trẻ con, những câu chuyện của thời cắp sách đến trường mà mỗi chúng ta đều không khỏi bồi hồi khi có người gợi nhớ: này là những bức thư trong ngăn bàn, này là đám bạn với những nick name (biệt hiệu) không thể nào quên, này là những lần ở nhà một mình, những buổi trốn học đi chơi…Tôi như cùng bước vào một cuộc phiêu lưu “ngoái nhìn lịch sử” của tác giả, cùng chứng kiến những đổi thay, những “người lớn dần” của một “đứa trẻ - tôi” như Di Li tự gọi, từ khi còn được mẹ bế trong lòng đến lúc trở thành một tân sinh viên rồi tốt nghiệp ra trường.


Tôi tin cuốn sách không chỉ có ý nghĩa đối với những người yêu văn chương mà nó còn mang một ý nghĩa giáo dục sâu sắc về sự rèn luyện và trưởng thành. Trong cái hành trình mấy chục năm để chuyển từ một đứa trẻ sang một chữ Tôi đầy tự tin và kiêu hãnh ấy, người ta không chỉ cần có những trang bị kiến thức mà còn phải có một tình yêu với đồng loại, với thiên nhiên, với những con vật bé nhỏ ngay bên mình, người ta cũng phải được rèn giũa một lòng từ trọng, biết tự lập sớm và kiếm ra những đồng tiền trong sạch bằng sức lao động chính đáng của mình.


Cầm “Nhật ký mùa hạ” trên tay, tôi tin rằng bạn sẽ không nỡ buông nó xuống khi còn đang đọc dở dang một miền ký ức trong trẻo, run rẩy và đôi khi nghẹn ngào mà bạn cũng chính là một người trong cuộc.

 

Đỗ Anh Vũ